Συγκρότημα καταφυγίων στην Κονέφκα

Το συγκρότημα καταφυγίων στην Κονέφκα (πολωνικά: Kompleks schronów w Konewce‎‎) ήταν ναζιστικό συγκρότημα σιδηροδρομικών καταφυγίων από την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το οποίο βρίσκεται σε δασική περιοχή κοντά στο χωριό Κονέφκα, στο Βοεβοδάτο Λοτζ της Πολωνίας, σε απόσταση 10 χλμ. βορειοανατολικά του Τομάσουφ Μαζοβιέτσκι. Μαζί με το αντίστοιχο συγκρότημα καταφυγίων στο χωριό Γέλεν, αποτελούσε το διοικητικό κέντρο του Αδόλφου Χίτλερ, με την ονομασία Anlage Mitte («Μέση Εγκατάσταση»).

Ιστορία

Η κατασκευή του συγκροτήματος πραγματοποιήθηκε από την Οργάνωση Τοτ υπό την επωνυμία της εξοπλιστικής επιχείρησης Askania Werke (εξ ου και η εναλλακτική ονομασία του συγκροτήματος: Askania Mitte) κατά την περίοδο από τον Οκτώβριο του 1940 έως τον Απρίλιο του 1941 – παράλληλα με την κατασκευή του Λημεριού του Λύκου (Anlage Nord) και των σηράγγων καταφυγίου κάτω από το Στσίζουφ (Anlage Süd) – ενώ μεταξύ των υπεργολάβων συγκαταλεγόταν και η κατασκευαστική εταιρεία Philipp Holzmann AG. Τα μικρότερα έργα του συγκροτήματος υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τα τυποποιημένα σχέδια της Οργάνωσης Τοτ, γνωστά από το «Λημέρι του Λύκου» ή από το αρχηγείο της Ανώτατης Διοίκησης της Βέρμαχτ «Μάουερβαλτ» στο Μαμέρκι.

Το 1944, στο Γέλεν και στην Κονέφκα τέθηκε σε λειτουργία παράρτημα των εργοστασίων Daimler-Benz στο Τομάσουφ Μαζοβιέτσκι. Από την περίοδο αυτή προέρχονται αναφορές για εμπορικές αμαξοστοιχίες που εισέρχονταν στα καταφύγια, αποτελούμενες από περισσότερα από 30 βαγόνια.

Μετά το τέλος του πολέμου το 1945, τα καταφύγια χρησιμοποιήθηκαν από τον στρατό και από κρατικές επιχειρήσεις. Κατά τη δεκαετία του 1990, το κεντρικό δασοκομικό συγκρότημα στο Γέλεν καταργήθηκε και η περιοχή παραχωρήθηκε στη διαχείριση των Κρατικών Δασών. Τότε το συγκρότημα υπέστη μερική λεηλασία και καταστροφή — μεταξύ άλλων, αφαιρέθηκαν και κλάπηκαν οι σιδηροτροχιές.

Το 2005, ο Γιούλιους Σιμάν́σκι μίσθωσε το καταφύγιο στην Κονέφκα από το δασαρχείο της Σπάουα (κατά τα έτη 2008–2010 μίσθωσε επίσης το καταφύγιο στο Γιλεν από το δασαρχείο του Σμαρντζεβίτσε). Απέκτησε από ιδιωτικές πηγές στην Πολωνία γερμανική τεκμηρίωση σχετικά με την κατασκευή και τη χρήση του καταφυγίου. Ίδρυσε εντός του χώρου ιδιωτική έκθεση στρατιωτικών αντικειμένων, ενώ το καταφύγιο, μαζί με τις συνοδευτικές εγκαταστάσεις, κατέστη προσβάσιμο στο κοινό. Κάθε χρόνο, τον Οκτώβριο, διοργανώνεται εκεί συνάντηση στρατιωτικών οχημάτων.

Περιγραφή

Το συγκρότημα καταφυγίων στην Κονέφκα αποτελούνταν από ένα σιδηροδρομικό καταφύγιο μήκους περίπου 385 μέτρων, δύο μάχιμα καταφύγια και, κατά πάσα πιθανότητα, τεχνικά καταφύγια, παρόμοια με εκείνα του συγκροτήματος στο Γέλεν. Το συγκρότημα περιβαλλόταν εξωτερικά από περίφραξη με συρμάτινο πλέγμα, ενώ στο εσωτερικό υπήρχαν πιθανότατα εμπόδια από αγκαθωτό σύρμα· η γύρω περιοχή εκτιμάται ότι ήταν ναρκοθετημένη.

Το σιδηροδρομικό καταφύγιο στην Κονέφκα είναι κατά 50 μέτρα μακρύτερο από το αντίστοιχο στο Γέλεν και, σε αντίθεση με αυτό, είναι ευθύ σε όλο του το μήκος (τμήμα του καταφυγίου στο Γέλεν βρίσκεται σε καμπύλη). Η διατομή του καταφυγίου, από την εξωτερική πλευρά, έχει πλάτος στη βάση 15 μ. και ύψος 9 μ. Το εσωτερικό της σήραγγας που διατρέχει το καταφύγιο έχει ύψος 6 μέτρα. Κατά μήκος του άξονα της σήραγγας διέρχεται σιδηροδρομική γραμμή, με αποβάθρες (ράμπες) εκατέρωθεν.

Βιβλιογραφία

• Małgorzata Szymańska, Juliusz Szymański (2002), Kwatery główne Hitlera oraz niemieckie stanowiska dowodzenia w Polsce, Λοτζ: ŁKE „Labirynt ’96”, σελ. 118–140, ISBN 83-906436-9-3